- Pognałem do schronu, starając się liczyć kolejne wybuchy - kontynuował chorąży. - W sumie było ich ze dwadzieścia, niektóre naprawdę blisko. Dopiero po wszystkim okazało się, że dwa pociski spadły między naszą a amerykańską częścią obozu. Jakieś 150 metrów od najbardziej skrajnych namiotów. Gdyby trafiły w któryś z nich, byłaby rzeźnia...

Frustracja

Półtorej minuty po pierwszym wybuchu załoga polskiego moździerza była gotowa odpowiedzieć na ogień talibów. Jednak pociski, które spadły na obozowisko, nadleciały od strony miasta. Talibowie ustawili swoje moździerze - prawdopodobnie na naczepach pick-upów - między cywilnymi zabudowaniami. Polskie dowództwo nie zaryzykowało odpowiadania ogniem.

- Amerykanie by strzelali... - nie krył frustracji jeden z żołnierzy. - Bo nasze milczenie tylko rozzuchwala talibów.

- Następnym razem też rozstawią się w mieście - dodał wojskowy. - Ale będą odrobinę mądrzejsi. Bo prędzej czy później dowiedzą się, gdzie konkretnie spadły pociski. Skorygują namiary i łatwiej się wstrzelą, fundując nam granat centralnie w namiot...

Jak na razie nic takiego się nie stało, ale to nie znaczy, że polscy żołnierze nie mają innych powodów do frustracji. Czasami wynikłej z bezsilności, jak wówczas, gdy pewien Afgańczyk przywiózł do polskiego lekarza, w drewnianej taczce, kilkuletnią, ledwie żywą dziewczynkę. Dziecko od wielu dni nie mogło się wypróżnić, potwornie cierpiało. Nawet w Polsce, w dobrym szpitalu, byłby kłopot, by je odratować.

Psychoza

"Afganistan to niebezpieczne miejsce" - to opinia, którą żołnierze dzielą się "na wejście" z każdym, kto przybywa do tego kraju. Jeśli dziennikarz chce im towarzyszyć, nie ma wyjścia - musi zakładać hełm i kuloodporną kamizelkę. Opukiwanie pleców i torsu - by sprawdzić, czy są na miejscu koszmarnie ciężkie wkłady balistyczne - może nawet wydawać się śmieszne. Ale reszta rytuału towarzyszącego wyjazdowi z bazy - nie.

Omawianie scenariuszy zachowania podczas ostrzału, zasadzki, ładowanie amunicji, odbezpieczanie i przestrzeliwanie broni - to wszystko, mimowolnie, wywołuje napięcie. A ono zawęża perspektywę. Dla żołnierzy istniejemy tylko MY - tu w hummerze, czy szerzej, w bazie - i ONI, tam na zewnątrz - tubylcy, lokalsi, szuszfole. Groźni w swojej masie, bo za ich plecami chronią się ci źli, czyhający na okazję, by znienacka wygarnąć z kałacha.

Ta psychoza jest jak epidemia - sam szybko jej uległem. Wystarczyło jednak zostawić wojsko, by wróciła odpowiednia percepcja. I świadomość, że Afganistan nie jest czarno-biały. To nie jest bezpieczny kraj - zbyt wielu zginęło w nim pracowników organizacji międzynarodowych, dziennikarzy czy właśnie żołnierzy. Są jednak miejsca - na przykład Kabul - których nie trzeba oglądać zza wizjera transportera. W których łatwo przekonać się, na czym polega gościnność Afgańczyków.